Om te weten wat een aardbeving is moet je eerst weten hoe de aarde in elkaar steekt. Op de afbeelding hiernaast zie je een dwarsdoorsnede van de aarde. Het hart van de aarde, de kern, bestaat uit vloeibaar magma. Daaromheen ligt de mantel, een gesteentemassa, die voortdurend in beweging is. Aan de buitenzijde heb je de korst. De korst is niet een geheel, maar bestaat uit min of meer naast elkaar liggende platen. Langs deze breuken in de aardkorst doen zich in de regel aardbevingen voor. Het worden wel tectonische breuken of breuklijnen genoemd.

John Michell (1724-1793), een Engelse fysicus was de eerste die een goede omschrijving gaf van aardbevingen (1760): "aardbevingen zijn golven, in beweging gezet door verschuivende gesteentemassa's".

Een aardbevingen doet zich voor waar platen bij elkaar komen, een breuklijn. De platen kunnen op elkaar stoten, van elkaar wegdrijven of langs elkaar schuiven. Door de langzame beweging van de platen neemt de spanning toe. Langzaamaan wordt die spanning zo groot dat de aarde scheurt. Alle opgehoopte spanning en energie komt vrij en veroorzaakt de beving. Op de afbeelding hierboven zijn de tectonische platen ingetekend. Op de kaart hieronder zijn bekende aardbevingen vanaf een kracht van 5.0 op de Schaal van Richter ingetekend. Aan de verspreiding van de bevingen kun je perfect zien waar de platen aan elkaar grenzen.

Over de hele wereld zijn er ongeveer 13.000 aardbevingen per jaar. Gelukkig zijn ze lang niet allemaal even sterk. De meeste bevingen voel je alleen met hele gevoelige apparatuur. Grote aardbevingen komen ongeveer 16 keer per jaar voor. En hele grote nog veel minder. De aardbeving in India was een hele grote.

Aardbevingen ontstaan niet alleen maar vanwege verschuivende gesteentemassa's. Zo kan de inslag van een meteoriet een aardbeving veroorzaken of de uitbarsting van een vulkaan. Vulkanen vind je vooral op breuklijnen, op die plaatsen waar de aardkorst zo dun is, dat de druk eronder af en toe voor een uitbarsting zorgt.

Frances Bacon, geleerde en cartograaf (=kaartenmaker) kwam rond 1620 op het idee dat de grote continenten vroeger ooit aan elkaar gezeten hadden. De continenten lijken stukken van een legpuzzel. Op de afbeelding hiernaast kun je dat goed zien. Lang hebben geleerden zijn theorie verworpen, tot zo'n 40 jaar geleden. De gedachten van Bacon hebben de geologie een flink stuk vooruit geholpen.

De aardkorst in het midden van de Atlantische Oceaan scheurt regelmatig open en deze scheuren worden weer opgevuld met vloeibaar gesteente (magma) uit de aarde. Op deze manier wordt er steeds meer bodem op de oceaan gemaakt en drijven de werelddelen verder uit elkaar. Dit gebeurt alleen bij de nieuwe oceanen zoals de Atlantische Oceaan en de Indische Oceaan.
India wordt op die manier steeds vaster tegen Azië aangedrukt. Miljoenen jaren geleden was India een eiland. Door de verschuiving van India tegen het vasteland van Azië is het Himalayagebergte ontstaan.